Tarihçe

Elazığ, Doğu Anadolu’da tarihi Harput Kalesinin bulunduğu tepenin eteğinde kurulmuş bir şehirdir. Deniz seviyesinden 1.067 metre yükseklikte bulunan şehir, hafif meyilli bir zemin üzerindedir. Elazığ’ın yerleşim yeri olarak tarihi yeni olmasına rağmen, bölgenin tarihi oldukça eskidir. Bu nedenle Elazığ tarihini, Harput’un tarihi ile birlikte ele almamız gerekir. Mevcut tarihi kaynaklara göre Harputun en eski sakinleri M.Ö. 2000 yıllarından itibaren Doğu Anadoluya yerleşen Hurriler’dir. Yine tarihi kayıtlara göre, Hurriler’den sonra bölgenin Hitit hakimiyeti altına girdiğini görmekteyiz. Çok uzun sürmeyen Hitit hakimiyetinden sonra, M.Ö. 9. asırdan itibaren Doğu Anadoluda devlet kuran Urartular Harput a uzun süre hüküm sürmüştür. Sultan Addulazizin tahta çıkışının 5. yılında Hacı Ahmet İzzet Paşa devrinde buraya tayin edilen Vali İsmail Paşa’nın teklifi ile 1867 yılında Mamurat ül-Aziz adı verilmiştir. Fakat telaffuzu güç olduğundan halk arasında kısaca El Aziz olarak söylenegelmiştir. Atatürkün 1937 yılında şehre teşrifleri sırasında Azık İli anlamına gelen Elazık adı verilmiş, bu isim daha sonra Elazığ a dönüşmüştür.

4000 yıllık kent... Yeni bir yerleşim merkezi olan Elazığ’ın tarihi, tarihçiler tarafından, devamı olduğu Harput şehir tarihi ile birlikte inceleniyor. Gerçekten; bugünkü şehir merkezinden sadece 5 km uzaklıkta bulunan Harput, yazılı kaynaklara göre M.Ö. 2000 yılına dayanan 4000 yıllık tarihiyle, Elazığ’ın ilk yerleşim bölgesi. Tarihi kaynaklarda, Harput’a ilk yerleşenlerin “Hurriler” olduğu belirtiliyor. Asya çıkışlı oldukları tezi çoğunlukla kabul gören Hurriler’in yine bölgede yerleşmiş olan Hititler ve Asurlar’la ilişki içinde olduğu biliniyor. Hititler’in başkenti Boğazköy’de bulunan yazılı kaynaklarda Harput’tan “İşuva” olarak sözedilmesi bu bilgiyi doğrular nitelikte. MÖ. 9. yüzylda, Doğu Anadolu’da devlet kuran Urartular’ın Elazığ tarihindeki yeri ise Harput Kalesi’nin taşıdığı Urartu Dönemi izlerinden gözlemlenebiliyor.